Türk somonunda baş döndürücü yükseliş, ihracatta 11. sıraya çıktı

İzmir’de düzenlenen Türk Somonu Çalıştayı’nda sektör temsilcileri, son yıllarda ihracatta kaydedilen hızlı artışı ve izlenecek yol haritasını değerlendirdi. Türkiye, 2019’da su ürünleri ihracatından sınırlı pay alan somonda kademeli bir büyüme göstererek 2025 sonu itibarıyla dünya somon ihracatında yüzde 1,7 payla 11. sıraya yükseldi. Çalıştayda paylaşılan verilere göre 2026 Ocak-Eylül döneminde toplam su ürünleri ihracatı yaklaşık 1 milyar 810 milyon dolar olurken, Türk somonu bu rakamın yüzde 24’ünü temsil etti; 9 aylık somon ihracatı 431 milyon dolar olarak kaydedildi.

İhracat rakamları ve büyüme seyrinde kilometre taşları

Türk somonu ihracatı 2019’da 29 milyon dolar seviyesindeyken, 2020’de 56,8 milyon dolara, 2021’de 131 milyon dolara ulaştı. İzleyen yıllarda artış hızlandı: 2022’de 363,1 milyon dolar, 2023’te 396 milyon dolar, 2024’te 458,5 milyon dolar ve 2025’te 520 milyon dolarla tarihi zirve kaydedildi. Bu yükseliş, Türkiye’yi Çin, Fransa, Almanya, Litvanya, Rusya Federasyonu ve Avustralya gibi ülkeleri geride bırakarak ilk 11’e taşıdı.

Strateji: Marka, standartlaşma ve pazar çeşitlendirmesi

Sektör temsilcileri ve ilgili bakanlık yetkilileri, Norveç modeline benzer kapsamlı tanıtım ve pazarlama çalışmaları ile marka oluşturmanın önemine vurgu yaptı. Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürü Turgay Türkyılmaz, pazar çeşitliliğinin artırılması, ürün tanımı ve sınıflandırma, izlenebilirlik ile kalite standartlarının ortak bir yaklaşımla güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürü Dr. Mehmet Ali Kılıçkaya ise mevcut seviyenin daha büyük bir ihracat potansiyelinin başlangıcı olduğunu söyledi.

Pazar yapısı ve rekabet

Sektör kurulu başkanı Sinan Kızıltan, somonun 40 ülkeye ihraç edildiğini ve dünya somon pazarının büyüklüğünün 39 milyar doların üzerinde olduğunu aktardı. Kızıltan, Norveç’in yaklaşık 12,5 milyar dolar ile ilk sırada olduğunu, Şili ve İsveç’in ardından Türkiye’nin hızla yükseldiğini ifade etti. Yetkililer, marka oluşturma, tanıtım bütçesi, tanınmış isimlerle iş birlikleri ve çok kanallı pazarlama faaliyetlerinin ihracat artışında belirleyici olacağını kaydetti.

Son durum ve izlenecek adımlar

Çalıştayda, Türk somonunun sürdürülebilir gelişimi için standartlaşma, izlenebilirlik, kalite kontrolü ve yeni pazarlara erişimin öncelikli hedefler olduğu vurgulandı. Önümüzdeki dönemde marka çalışmaları, hedef pazar analizi ve üretim-hassasiyet uygulamalarının yoğunlaştırılması planlanıyor. Sektörün hedefi, mevcut ivmeyi koruyup ihracatta ilk üç ülke arasına girmek.