Yükseköğretim beyin göçü 2025’te yükseldi: oran %2,2 oldu

Türkiye genelinde 2025 yılında yükseköğretim mezunlarının yurtdışına göç etme oranı geçen yıla göre yükselerek %2,2 olarak gerçekleşti. Veride erkek mezunların göç oranı %2,7, kadın mezunların oranı ise %1,8 şeklinde açıklandı. Bölgesel dağılımda İstanbul %4,0 ile en yüksek beyin göçü oranına sahip il olurken, Siirt %0,2 ile en düşük orana sahip il olarak kayda geçti. Ölçümün ülke geneli lise sonrası mezunları kapsadığı ve 2025 yılı verilerini yansıttığı belirtildi.

Temel bulgular ve cinsiyete göre dağılım

Genel oran %2,2 olarak ölçülürken, cinsiyete göre ayrım erkek mezunlarda %2,7, kadın mezunlarda %1,8 düzeyinde oldu. İller bazında erkeklerde en yüksek oranlar İstanbul (%4,7), İzmir (%4,4) ve Ankara (%3,6) olarak sıralanırken; kadınlarda İstanbul %3,4, İzmir %2,8 ve Ankara %2,4 ile öne çıktı. En düşük iller arasında hem genel hem de cinsiyete göre Hakkâri, Kilis, Van, Bitlis ve Siirt düşük oranlarla yer aldı.

Üniversite türü, burs durumu ve öğrenim dili etkisi

Üniversite türüne göre vakıf üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı 2025’te %4,4 olarak ölçüldü; devlet üniversitesi mezunlarında ise oran 2024’ten 2025’e %1,7’den %1,9’a çıktı. Burs durumuna bakıldığında, vakıf üniversiteleri içinde tam burslu öğrencilerin mezunlarında göç oranı %8,6 ile en yüksek düzeye ulaştı; bunu %3,8 ile kısmi burslu ve %3,7 ile ücretli eğitim alanlar izledi. Öğrenim dili bazında en yüksek göç oranı Fransızca eğitim alan mezunlarda %10,5 oldu; bunu Almanca (%7,5), İngilizce (%6,8) ve Rusça (%5,0) takip etti.

Bölümlere göre yönelim ve tercih edilen ülkeler

Eğitim-öğretim alanlarında bilişim ve iletişim teknolojileri mezunları en yüksek göç oranına (%7,0) sahip olurken, mühendislik ve doğa bilimleri alanları da yüksek oranda göç verisi gösterdi. Bölüm düzeyinde en yüksek göç oranları moleküler biyoloji ve genetik (%13,1), işletme mühendisliği (%13,0) ve matematik mühendisliği (%11,0) gibi programlarda görüldü. Mezunların en çok tercih ettiği ilk beş ülke Almanya (%22,0), ABD (%16,9), Birleşik Krallık (%10,5), Hollanda (%8,3) ve Kanada (%5,2) olarak tespit edildi.

Alan ve ülke ilişkisi

Bölüm ve hedef ülke ilişkisine bakıldığında Almanya en çok bilgisayar mühendisliği mezunlarını, Birleşik Krallık ile Hollanda ise yine bilgisayar mühendisliği kökenli mezunları çekti. ABD’ye göç eden mezunlar arasında elektrik-elektronik mühendisliği; Kanada’ya göç edenler arasında ise işletme mezunları daha yüksek pay aldı. Bu dağılımlar, belirli disiplinlerin uluslararası işgücü pazarındaki talep farklılıklarına işaret ediyor.

Son durum ve izlenecek süreç

2025 verileri, yükseköğretim mezunları arasında yurtdışına yönelimin hem alanlara hem de üniversite türüne göre belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koyuyor. Gelecek dönemde istihdam koşulları, burs uygulamaları, uluslararası iş fırsatları ve bölüm bazlı iş piyasası talepleri göç eğilimlerini şekillendirecek ana etkenler olarak öne çıkacak. Konuyla ilgili daha ayrıntılı değerlendirmeler ve alan bazlı istihdam verileri, ilgili kurumların yayımlayacağı ek raporlarla izlenebilir.