Adıyaman’da deprem sonrası amputeler için süren yaşam mücadelesi

Adıyaman’da 6 Şubat 2023’teki depremin ardından enkazdan kurtarılan bazı vatandaşların yaşamı, uzuv kayıpları nedeniyle yıllar sonra da mücadeleyle devam ediyor. 44 yaşındaki Zabit Babacan, 72 saat enkaz altında kaldıktan sonra kurtarıldı; iki bacağını ve sağ kolunu kaybeden Babacan uzun rehabilitasyon sürecinin ardından akülü tekerlekli sandalye ile gündelik hayatına daha bağımsız devam edebildiğini söylüyor. Henüz 6 yaşındayken depremde iki kardeşini yitiren ve iki bacağı ampute edilen bugün 9 yaşındaki İkra Kızılbay ise protezlerle yeniden yürümeyi öğreniyor ve eğitimine devam ediyor.

Akülü tekerlekli sandalye desteği

Depremde fiziksel kayıp yaşayanların günlük yaşamda hareket özgürlüğü kazanması amacıyla Rotary kulüpleri gibi sivil toplum kuruluşlarının desteğiyle akülü tekerlekli sandalyeler sağlandı. Nemrut Rotary Kulübü ile İstanbul ve Ömerli Rotary kulüplerinin katkısıyla verilen destek kapsamında Zabit Babacan ve İkra Kızılbay da uygun tekerlekli sandalyelerine kavuştu. Nemrut Rotary Kulübü Başkanı Emrah Candar, desteğin amaçlarından birinin depremzedelerin eğitim, sağlık ve sosyal yaşama daha kolay erişmesini sağlamak olduğunu belirtti.

Rehabilitasyonun uzun ve çok boyutlu süreci

Günışığı Rehabilitasyon Merkezi Kurucu Müdürü Mahmut Yıldırım, deprem sonrasında çok sayıda çocuğun ve yetişkinin uzuv kaybı yaşadığını, rehabilitasyonun hem fiziksel hem işlevsel hem de psikososyal bileşenler içerdiğini vurguladı. Merkezde çalışan fizyoterapist Rümeysa Özdemir, protez temini, düzenli tıbbi takip, fizyoterapi ve günlük yaşam becerileri eğitiminin birlikte yürütülmesinin gerektiğini söyledi. Özdemir, asıl hedefin kişilerin mümkün olduğunca bağımsız yaşama dönmesini sağlamak olduğunu ifade etti.

Psikolojik etkiler ve destek ihtiyacı

Psikolojik Danışman ve Rehber Öğretmen Hasret Pamuk, depremin ruhsal etkilerinin yıllar sonra bile sürebileceğine dikkat çekti. Ani seslerle irkilme, uyku bozuklukları ve sürekli tedirginlik gibi belirtilerin travmanın kalıcı izleri arasında yer aldığını belirten Pamuk, psikolojik destek hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve okullarda psikososyal destek programlarının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Uzmanlar, fiziksel ve psikolojik tedavinin eş zamanlı yürütülmesinin iyileşme şansını artırdığını vurguluyor.

Son durum ve beklentiler

Zabit Babacan günlük yaşamında işine dönebildiğini, üç çocuğunun eğitimine devam ettiğini belirtiyor ve benzer durumda olanların protez, rehabilitasyon ve ekipmana erişiminin artırılmasını talep ediyor. İkra Kızılbay ise yeni protezleriyle daha bağımsız yürümeyi ve okula kendi başına gidebilmeyi umut ediyor; gelecekte bilim insanı olmak istediğini söylüyor. Yetkililer ve sivil toplum kuruluşları, afetin görünmeyen etkileriyle başa çıkmak için uzun vadeli sağlık, eğitim ve sosyal destek programlarının sürdürülmesinin önemine dikkat çekiyor.