Türkiye’nin Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası Açıklandı

Antalya — İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Türk Hava Yolları (THY) ve Boeing’in iş birliğiyle geliştirilen Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (SAF) Yol Haritası, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın himayelerinde, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen bir etkinlikte açıklandı. Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık alanındaki dönüşümünü desteklemek amacıyla hazırlanan bu yol haritası, hammadde kaynakları, üretim teknolojileri, mevcut altyapı ve pazar ihtiyaçlarını değerlendirerek yerli bir SAF ekosisteminin geliştirilmesine yönelik aşamalı bir yaklaşım sunuyor. Çalışma, havacılık sektörünün karbon emisyonlarını azaltmasına katkı sağlamayı ve Türkiye’nin “2053 Net Sıfır Emisyon” hedefini desteklemeyi amaçlıyor.

Yol haritasının kapsamı ve amaçları

Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası, Türkiye’nin ilk SAF yol haritası olarak tanımlandı. Yol haritası, ülkenin hammadde kaynaklarını, üretim teknolojilerini ve mevcut yakıt altyapısını dikkate alarak, yerli üretimin kademeli olarak artırılmasına ve iç piyasada bir SAF ekosisteminin kurulmasına yönelik stratejik adımlar içeriyor. Çalışmanın temel amaçları arasında havacılığın karbon emisyonlarını azaltmak, enerji arz güvenliğine katkı sağlamak, teknoloji geliştirme kapasitesini artırmak ve nitelikli insan kaynağı oluşturmak bulunuyor.

Resmî açıklamalar: Bakan, üniversite ve sektör temsilcileri

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yol haritasının tanıtımı kapsamında yaptığı değerlendirmede, “Türkiye olarak 2053 Net Sıfır Emisyon hedefimiz doğrultusunda ulaştırmanın bütün modlarında yeşil dönüşümü kararlılıkla sürdürüyoruz. Havacılıkta yeni nesil uçak teknolojilerini, operasyonel verimliliği ve sürdürülebilir havacılık yakıtlarını önceliklendiriyoruz.” ifadelerini kullandı. Bakan Uraloğlu, sürdürülebilir havacılık yakıtlarının mevcut uçak teknolojileriyle uyumlu olduğunu ve yaşam döngüsü boyunca sera gazı emisyonlarının azaltılmasına önemli katkı sağlayabileceğini belirterek, çalışmaya emeği geçenlere teşekkür etti.

İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal, çalışmanın bilimsel katkısına ve COP31 sürecindeki önemine vurgu yaptı. Prof. Dr. Mandal, İTÜ’nün COP31 sürecine 81 projesiyle katkı sunduğunu, UI GreenMetric’te 10 yıldır Türkiye’nin en sürdürülebilir üniversitesi olduklarını ve Sıfır Atık Enstitüsü gibi oluşumlarla sürdürülebilirliğe uzun yıllardır öncülük ettiklerini söyledi. Mandal, yol haritasının enerji arz güvenliği, teknoloji geliştirme kapasitesi ve insan kaynağı açısından da önem taşıdığını ifade etti ve Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Platformu ile başlayan iş birliğinin ülkenin ilk SAF yol haritasına dönüşmesinin kıymetli olduğunu belirtti.

Türk Hava Yolları Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker, THY’nin 2050 yılında karbon nötr bir havayolu olma hedefi doğrultusunda SAF kullanımını artırmayı ve yerli üretim kapasitesini geliştirmeyi stratejik öncelik olarak gördüklerini vurguladı. Prof. Dr. Şeker, ilk kez 2022 yılında uçuşlarda kullanılmaya başlanan SAF’ların tedarikini güvence altına almak için iş birlikleri geliştirdiklerini, yol haritasını ülkenin kaynaklarını katma değere dönüştürme ve dışa bağımlılığı azaltma açısından önemli bir adım olarak değerlendirdiklerini söyledi.

Boeing Türkiye ve Orta Asya Genel Müdürü Ayşem Sargın da Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık yakıtı alanındaki potansiyeline dikkat çekti. Sargın, “Türkiye, stratejik konumu ve güçlü havacılık ekosistemiyle küresel havacılıkta önemli bir yere sahip. Bu güçlü büyümeyi sürdürülebilir kılmak için karbon emisyonlarının azaltılması kritik önem taşıyor.” dedi ve Boeing olarak 2030 yılına kadar uçaklarda SAF kullanımını yüzde 100 oranında kullanılabilir hale getirme hedeflerini hatırlattı.

2050 ve 2053 hedefleri: Senaryolar ve beklentiler

Yol haritası, havacılık sektöründeki büyümeye paralel olarak Türkiye’nin yıllık jet yakıtı talebinin 2050 yılına kadar 10 milyon tona ulaşmasının öngörüldüğünü belirtiyor. Çalışma, 2050 yılı için iki farklı dönüşüm senaryosu değerlendiriyor. İlk senaryoda, toplam jet yakıtı talebinin yüzde 50’sinin, yaklaşık 5 milyon tonunun, sürdürülebilir havacılık yakıtlarından karşılanması ele alınıyor. Daha iddialı ikinci senaryoda ise bu oranın yüzde 70’e, yaklaşık 7 milyon tona ulaşması öngörülüyor. Yol haritası ayrıca Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefini desteklemeyi amaçlayan dört aşamalı bir plan öngörüyor.

Planın dört aşamasında üretim teknolojilerinin ve tedarik zincirlerinin kademeli olarak geliştirilmesi hedefleniyor. Yol haritasında 2035 yılına kadar yerli SAF üretiminin başlaması ve tarımsal atıkların üretime kazandırılması öngörülürken, 2053 yılına kadarki aşamalarda üretim kapasitesinin genişletilmesi ve ileri üretim teknolojilerinin devreye alınması hedefleniyor. Bu aşamalı yaklaşımın hem havacılığın emisyonlarını azaltmaya hem de uzun vadeli enerji arz güvenliğine katkı sağlaması bekleniyor.

Ekonomik ve istihdam etkisi

Yol haritası, yüzde 50’lik senaryoda dahi Türkiye’de yerli bir SAF pazarının geliştirilmesinin sanayinin büyümesini destekleyebileceğini öne sürüyor. Çalışma, bu senaryonun Türkiye’nin havacılık yakıtında dışa bağımlılığını önemli ölçüde azaltabileceğini ve yaklaşık 655 bin kişilik ek istihdam potansiyeli yaratabileceğini ortaya koyuyor. Bu bağlamda yol haritası, kamu, özel sektör ve akademi arasındaki iş birliğinin ekonomik, teknolojik ve istihdam açısından da somut kazanımlar sağlayacağını gösteriyor.

Platform ve iş birliği yapısı

Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası, 2023 yılında Boeing, Türk Hava Yolları ve İstanbul Teknik Üniversitesi öncülüğünde kurulan Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Platformu’nun hedeflerini destekleyen bir çalışma niteliği taşıyor. Platform kuruluşundan bu yana havacılık, enerji ve araştırma alanlarında faaliyet gösteren çok sayıda kuruluşla iş birliği yaparak sürdürülebilir havacılığın geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürüttü. İTÜ liderliğindeki araştırmalar kapsamında Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) tarafından desteklenen ICF Consulting ile birlikte Türkiye için hammadde kaynaklarının analizi gerçekleştirildi. Boeing çalışmaya Cascade İklim Etki Modeli’nin kullanımı ve küresel uzmanlığıyla katkı verirken, Türk Hava Yolları operasyonel bilgi ve deneyimini paylaştı; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ise sektörel uzmanlık, veri ve yönlendirme desteği sağladı.

Yol haritası, Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık yakıtı alanındaki potansiyelinin değerlendirilmesi ve yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesi için ortak bir çerçeve sunuyor. Kamu kurumları, havacılık sektörü, sanayi ve akademi arasındaki bu iş birliği, sürdürülebilir havacılık alanında Türkiye’yi bölgesel bir merkez haline getirme hedefinin somut adımlarından biri olarak öne çıkıyor.