Emine Erdoğan: Atık krizi zihniyet ve kültür krizidir

ANTALYA – COP31 Liderler Zirvesi kapsamında düzenlenen “Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı”na katılan Emine Erdoğan, atık yönetimi, gıda israfı ve metan emisyonlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Erdoğan, toplantıda Türkiye’de ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Şampiyonu Samed Ağırbaş’a teşekkür etti; UEA Başkanı Fatih Birol’a katkıları için şükranlarını sundu. Erdoğan, atık meselesinin yalnızca çevre sorunu olmadığını, aynı zamanda zihniyet ve kültür krizine işaret ettiğini söyledi.

Tek kullanımlık ürünler ve atığın boyutu

Erdoğan, tek kullanımlık ürünlerin 1950’li yıllarda modern yaşamın parçası olarak sunulduğunu hatırlattı ve bugün küresel çöpün yüzde 40’ını tek kullanımlık plastiklerin oluşturduğunu belirtti. Ayrıca katı belediye atıklarının 2050’ye kadar iki katına çıkarak yaklaşık 4 milyar tona ulaşmasının beklendiğini aktararak atık yükünün yönetilmesinin güçlüğüne işaret etti.

Gıda israfı, metan ve emisyonlar

Konuşmasında dünyada üretilen gıdanın yaklaşık yüzde 30’unun israf edildiğini söyleyen Erdoğan, çöpe atılan gıdanın dörtte biriyle açlıkla mücadele eden yaklaşık 700 milyon insanın doyabileceğine ilişkin değerlendirmeyi paylaştı. Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturduğunu ve bu atıklardan kaynaklanan emisyonlarda metanın önemli payı bulunduğunu vurguladı. Metan emisyonlarının küresel ısınmanın bugüne kadarki bölümünün yaklaşık üçte biriyle ilişkili olduğu ve emisyonların yüzde 60’ının insan faaliyetlerinden kaynaklandığına dikkat çekti.

Döngüsel ekonomi ve yerel bilgi

Erdoğan, iklim mücadelesinin teknik bir dile hapsedilmemesi gerektiğini, toplumların benimseyip sahiplenebileceği değer temelli sistemler kurulması gerektiğini söyledi. Sıfır Atık yaklaşımının yaşam biçimi ve kaynaklara verilen değerle bağlantılı olduğunu belirterek Anadolu’daki tamir, yeniden kullanım, gıdayı değerlendirme ve mevsimlik ürünleri saklama alışkanlıklarını döngüselliğin örnekleri arasında gösterdi ve yerel bilginin iklimle mücadelenin etkin bir parçası hâline getirilmesi çağrısında bulundu.

Uygulama alanları ve hedefler

Organik atıkların kompost yoluyla toprağa kazandırılabileceğini belirten Erdoğan, iş yerleri, alışveriş merkezleri, oteller ve havaalanlarında oluşan organik atıkların gübre veya hayvan yemi üretiminde değerlendirilebileceğini söyledi. Erdoğan ayrıca 2035’e kadar belediye katı atıklarındaki öngörülen artışın en az yüzde 50 azaltılması ve döngüsel malzeme kullanım oranının en az yüzde 15’e çıkarılması hedeflerini paylaştı. Yerel yönetimlerin, üreticilerin, gençlerin ve vatandaşların dönüşümün ortakları hâline getirilmesi gerektiğini vurguladı.

Toplantı katılımcıları ve son durum

Toplantıda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de konuştu. Program UEA Başkanı Fatih Birol’un moderatörlüğünde gerçekleştirildi ve çok sayıda ülkenin temsilcisi ile uluslararası kuruluşların yöneticileri katıldı.