AYM’den yasal ön alım hakkı kararı: ‘rayiç bedel’ düzenlemesi iptal edildi

ANKARA — Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medenî Kanunu’nun yasal ön alım hakkına ilişkin 734. maddesindeki, payın “rayiç bedelinin” hâkim tarafından belirlenmesini öngören ibareyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Mahkeme, 16 Temmuz 2026 tarihli kararında, iptal edilen ibare nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan fıkranın kalan kısmı ile kanuna eklenen geçici maddenin ilgili hükmünü de iptal kapsamına aldı. İptal kararı, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girecek.

Ne değişti?

Yasal ön alım hakkı, paylı mülkiyette bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşların dava yoluyla öncelikli olarak satın alabilmesini sağlıyor. İptal edilen düzenleme, ön alım hakkı sahibinin ödeyeceği bedelin, satış sözleşmesindeki tutar yerine mahkemenin belirleyeceği rayiç bedel olmasını öngörüyordu. Mahkemenin iptaliyle bu hüküm yürürlükten kalktı.

AYM’nin gerekçesi

Mahkeme kararında, rayiç bedelin hâkim tarafından tespit edilmesinin satıcı ile üçüncü kişi alıcının serbest iradeleriyle belirlenen satış koşullarını değiştirdiği belirtildi. AYM, rayiç bedelin satış bedelinden farklı olmasının üçüncü kişi alıcının haksız kazanç elde etmesine ya da zarara uğramasına yol açabileceğini ve ön alım hakkı sahibinin ödeyeceği tutarın yargılama sonuna kadar belirsiz kalacağını vurguladı. Kararda tarafların mülkiyet hakkından kaynaklanan menfaatleri arasında adil dengenin sağlanmadığı sonucuna varıldı.

Süreç ve yürürlük

Mahkemenin iptal kararı Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra belirtilen süre içinde yürürlüğe girecek; iptal hükümlerinin yürürlüğe giriş tarihi karar metninde belirtildiği biçimde işlem görecek. Kararda ayrıca, iptal edilen ibare nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan fıkranın kalan kısmı ile kanuna eklenen geçici maddenin ilgili hükmünün de iptal edildiği kaydedildi.

Bu gelişme, paylı mülkiyete ilişkin uyuşmazlıklarda uygulanacak bedel belirleme yöntemine ilişkin belirsizliği ortadan kaldıracak nitelikte bulunduğu için uygulamada etkiler doğurması beklenmektedir.

Yayın kaynağı: HABERGÜNDEMİM
Yayına hazırlayan: HABERGÜNDEMİM Haber Merkezi