Bitkisel kürler ve takviyeler: Böbrek riski ve ilaç etkileşimi

İzmir’de nefroloji uzmanı Prof. Dr. Aydın Türkmen ve diyetisyen Gökçen Efe Aydın, bitkisel ürünler, detoks kürleri ve bitki çaylarının bilinçsiz kullanımına ilişkin ortak uyarılarda bulundu. Uzmanlar, “Doğal olduğu için zararsız” varsayımının yanıltıcı olduğunu vurgulayarak bazı bitki özlerinin doğrudan böbrek dokusunda toksik etki yaratabileceğini; bunun kronik böbrek hastalarında akut böbrek hasarını tetikleyebileceğini belirtti. Ayrıca çok sıvı alımına dayalı kürlerin elektrolit dengesini bozarak kas ve kalp fonksiyonlarını etkileyebileceği, diyabet ve tansiyon ilaçları kullananlarda da etkileşim riski bulunduğu söylendi.

Hangi riskler öne çıkıyor?

Prof. Dr. Türkmen, bazı bitkisel içeriklerin böbrek fonksiyonlarını doğrudan etkileyebildiğini ve önceden var olan böbrek hasarının kötüleşebileceğini aktardı. Detoks amaçlı aşırı sıvı tüketimi veya idrar söktürücü etkiye sahip bitkilerin kullanımı, kan potasyumu ve sodyum düzeylerinde dalgalanmalara yol açarak kas krampları, halsizlik ve ciddi ritim bozuklukları gibi sorunlara neden olabilir. Diyabet ya da hipertansiyon tedavisi görenlerde bitkisel ürünlerin ilaç plazma düzeylerini düşürebileceği veya yükseltebileceği, bunun da tedavi dengesini bozabileceği uyarısı yapıldı.

Kimler daha yüksek risk altında?

Uzmanlar yüksek risk grubunu kronik böbrek hastaları, böbrek nakli alıcıları, insülin ya da oral diyabet ilaçları kullananlar ve tansiyon ilacı alan kişiler olarak sıraladı. Ayrıca hamileler, emziren kadınlar ve ileri yaştakilerin de bitkisel takviyelere karşı daha duyarlı oldukları, bu nedenle mutlaka hekim veya yetkili diyetisyen gözetiminde hareket etmeleri gerektiği ifade edildi. Gökçen Efe Aydın, bu gruptaki kişilerin ürün içeriklerini ve önerilen dozu doktorlarına göstermesinin hayati önem taşıdığını söyledi.

Pratik öneriler ve takip

Uzmanlar, bitkisel ürün kullanmayı düşünenlere şu adımları önerdi: Reçeteli ilaçlarınızı ve kronik hastalıklarınızı doktorunuza bildirin; ürünün içerik listesini ve dozu hekiminize gösterin; düzenli kan testleri ve böbrek fonksiyon testleri ile olası etkileri izleyin. Yeni başlayan yorgunluk, baş dönmesi, idrar değişikliği, şişlik veya kas krampları gibi belirtilerde ürünü hemen bırakıp sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği belirtildi. Ayrıca etiketinde ruhsat veya güvenilir üretici bilgisi olmayan ürünlerden kaçınılması tavsiye edildi.

Sonuç olarak uzmanlar, bitkisel olduğu için otomatik olarak güvenli sayılan kür ve çayların da ciddi sağlık riskleri taşıyabileceğini; özellikle böbrek hastalığı, diyabet, hipertansiyon veya organ nakli öyküsü olanların hekim kontrolü olmadan bu ürünleri kullanmamaları gerektiğini vurguladı.