Barajlarda rekor doluluk riskine dijital ikiz ve yapay zeka çözümü

Türkiye genelinde son dönemde etkili olan yoğun yağışlar baraj doluluk oranlarını son 10 yılın en yüksek seviyelerine taşıdı. İstanbul başta olmak üzere birçok ilde su seviyelerindeki artış, milyonların güvenini taşıyan barajların daha hızlı ve akıllı yönetilmesi gereğini ortaya koydu. SU-YAPI Mühendislik Genel Müdürü Ayşegül Gültekin Durgut, dijital izleme ve yapay zekâ destekli analizlerle barajlardaki sızıntı, basınç, titreşim ve yapısal değişim verilerinin merkezi platformda değerlendirildiğini, bunun olası riskleri erken tespit edip müdahaleyi hızlandırdığını söyledi. Şirket, bu yaklaşımı uluslararası platformlarda paylaşarak altyapı dayanıklılığını artırmayı amaçlıyor.

Nasıl çalışıyor?

Sistem, barajın çeşitli noktalarına yerleştirilen sensörlerden gelen verileri topluyor. Sensörler; su sızıntısı, basınç değişimi, titreşim ve yapısal deformasyon gibi metrikleri kesintisiz iletiyor. Bu veriler geçmiş denetim kayıtları, bakım geçmişi ve mühendislik modelleriyle birleştirilerek dijital ikiz üzerinde simüle ediliyor. Yapay zekâ algoritmaları anomali tespiti ve risk sınıflandırması yaparak operasyon ekibine önceliklendirilmiş müdahale önerileri sunuyor.

Resmî değerlendirme ve etkinlik planı

Ayşegül Gültekin Durgut, dijital su yönetimi ve iklim direncine ilişkin yaklaşımlarını 11 Kasım’da Antalya’da düzenlenecek uluslararası bir zirvede paylaşacaklarını bildirdi. Zirvede; altyapı güvenliği, erken uyarı sistemleri ve iklim etkilerine uyum konuları ele alınacak. Durgut, su güvenliğinin ertelenemeyecek bir alan olduğunu vurgulayarak, paydaşlarla ortak stratejiler geliştirme çağrısı yaptı.

Beklenen etkiler ve sonraki adımlar

Yapay zekâ destekli dijital izleme sayesinde bakım ihtiyaçları altyapının gerçek durumuna göre önceliklendirilerek maliyetler düşürülebilir ve kritik sorunların büyümesi engellenebilir. Yetkililer, pilot uygulamaların yaygınlaşması durumunda baraj işletmelerinde beklenmedik kesintilerin azalacağını, afet yönetimi ve su temini güvenliğinin güçleneceğini belirtiyor. SU-YAPI, uygulamaların yaygınlaştırılması ve eğitimlerle sektörde standartlaşma hedefliyor.