Mantar zehirlenmesi: Zehirli ve yenilebilir mantarlar karışıyor

İstanbul’da Yeditepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Aydın, doğadan toplanan mantarların ölümcül zehirlenmelere yol açabileceği uyarısında bulundu. Aydın, zehirli ve yenilebilir mantarların görünüş, renk veya kokuya göre ayırt edilemeyeceğini, aynı bölgede farklı türlerin bir arada yetişebileceğini ve pişirmenin zehri ortadan kaldırmadığını vurguladı. Sonbahar ve ilkbahar aylarında nemli koşullar nedeniyle vakaların arttığını söyleyen Aydın, tüketimde risk alınmamasını ve marketlerde satılan kültür mantarlarının tercih edilmesini önerdi.

Neden riskli?

Prof. Dr. Aydın, mantar türleri arasında benzerlikler bulunduğunu; televizyonda ya da fotoğrafta görülen bir mantarın benzerinin doğada zehirli olabileceğini belirtti. Bir bölgede daha önce tanınan mantarın her yıl aynı türde çıkmayabileceği, başka türlerin de yetişebileceği için güvenin yanıltıcı olabileceğini ifade etti. Ayrıca zehirli mantarın pişirilmesi veya konserve edilmesinin toksik etkileri gidermediği, zehrin ısıl işlemle yok olmadığını söyledi.

Belirtiler, gecikme ve en ağır seyir

Aydın, bazı mantarların 30–45 dakika içinde bulantı, kusma ve ishal gibi belirtiler verdiğini; bazılarında ise belirtilerin saatler, hatta 14 gün sonra ortaya çıkabildiğini aktardı. Geç belirti veren türlerde karaciğer hücreleri zarar görebiliyor ve karaciğer yetmezliği ile ölüm riski doğuyor. Türkiye’de bulunan Amanita phalloides (köygöçüren) türünün ölümcül olabildiğini, bazı vakalarda karaciğer nakli gerekebildiğini söyledi. Çocukların vücut ağırlığı düşük olduğundan daha ağır etkilendikleri vurgulandı.

Ne yapılmalı? Son durum ve öneriler

Uzman, doğadan mantar toplayıp tüketmenin en büyük risklerden biri olduğunu belirterek marketten alınan kültür mantarlarının tercih edilmesini salık verdi. Mantar tüketimi sonrası bulantı, kusma veya halsizlik gibi belirtiler gelişirse derhal sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini ve mümkünse tüketilen mantardan örnek alınarak sağlık ekiplerine gösterilmesinin tanıda yardımcı olacağını ifade etti. Aydın ayrıca aile bireylerinin aynı mantarı tüketmesi durumunda birden fazla kişide zehirlenme görülebileceğini, bu nedenle dikkatli olunması gerektiğini söyledi.