Teos’ta 2 bin 200 yıllık meclis binası ve eğitim vakfı ortaya çıktı

İzmir’in Seferihisar ilçesine bağlı Sığacık’ta yürütülen kazı ve restorasyon çalışmaları, Teos Antik Kenti’nin kamusal yaşamına ışık tutan yeni bulgulara ulaştırdı. Ankara Üniversitesi öncülüğündeki kazı ekipleri ile Kültür ve Turizm Bakanlığı desteğinde ve İzmir Büyükşehir Belediyesi katkılarıyla süren çalışmalarda, agoranın kuzeybatısında yer alan yaklaşık 2 bin 200 yıllık meclis binası büyük ölçüde açığa çıkarıldı. Yapıda bulunan yazıtlar, sadece kentin danışma meclisinin işleyişini değil, aynı zamanda antik dönemde çocuk eğitimini düzenleyen vakıf uygulamalarını da belgeliyor.

Meclis binasının mimarisi ve kapasitesi

Teos Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Musa Kadıoğlu, yapının kentteki kamu fonksiyonlarının merkezlerinden biri olduğunu söyledi. Yapıda 17 sıra oturma basamağı ve yaklaşık 800 kişilik kapasite tespit edildi. Roma döneminde eklenen taş sahne, yapının siyasi toplantıların yanı sıra kültürel etkinliklerde de kullanıldığını gösteriyor. Kadıoğlu, 1960’lı yıllarda yalnızca birkaç basamağın görünür olduğunu, 2010’dan itibaren başlatılan sistemli kazı ve restorasyonlarla yapının mimari bütünlüğünün korunduğunu belirtti.

Polythros Eğitim Vakfı yazıtı ve eğitim uygulamaları

Kazılarda bulunan Polythros Eğitim Vakfı yazıtı, yaklaşık 2 bin 200 yıl önce varlıklı bir Teoslu olan Polythros’un 34 bin drahmi bağışlayarak kentte eğitim için vakıf kurduğunu belgeliyor. Yazıtlarda, vakfın özgür doğmuş kız ve erkek çocukların eğitimini karşıladığı, öğretmenlerin hangi derslerin verileceğine karar verdiği, öğretmenler arasındaki anlaşmazlıklarda ise 40 yaşın üzerindeki müdür yardımcısının devreye girdiği gibi ayrıntılar yer alıyor. Bu tür örgütlenme, antik dönemde eğitim uygulamaları hakkında nadir ve değerli bir kaynak sağlıyor.

Restorasyon çalışmaları ve son durum

Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen kazı ve restorasyonlar, Türk Tarih Kurumu desteğiyle hazırlanan projeler doğrultusunda devam etti; çalışmaların büyük bölümü 2026 yılında tamamlandı. Kazı yönetimi, güney ve kuzey analemma duvarları ile oturma basamaklarının restorasyonunun tamamlandığını ve yapının ziyaretçilere açılmasına yönelik hazırlıkların sürdüğünü açıkladı. Yetkililer, buluntuların Teos’un siyasi, eğitimsel ve kültürel işleyişine ilişkin yeni veriler sunduğunu, bölgenin arkeolojik turizm potansiyelinin artacağını vurguladı.

Teos’un tarihsel bağlamı ve önemi

Antik İonia’nın 12 kentinden biri olan Teos, kuzey ve güney limanlarıyla Akdeniz ticaretine açık bir merkezdi. Tüccarlar, sanatçılar ve düşünürlerin buluştuğu kentteki kamu yapıları, hem yerel yönetimin işleyişini hem de toplumun kültürel yaşamını yansıtıyor. Meclis binası ve Polythros yazıtı, Teos’ta hem erkek hem de kız çocuklarının eğitim gördüğünü ve kentin toplum yapısında eğitimin kurumsal bir rolünün bulunduğunu gösteriyor.

Kazı başkanlığı, bulunan yazıtların bilimsel yayına hazırlanacağını ve bulguların uluslararası akademik çevrelerle paylaşılacağını bildirdi. Ayrıca restorasyon sonrası yapının kontrollü biçimde ziyarete açılması ve bölgedeki arkeolojik çalışmaların sürdürüleceği kaydedildi.