Trabzon’un kayıp sokakları ve tarihsel dokusu anlatıldı

Trabzon’da Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen söyleşide, Karadeniz Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sonay Çevik, “Trabzon Sokakları: Kayıp Sokaklar ve Yaşayanları” kitabının hazırlık sürecini ve kent sokaklarının yerel yaşamla kurduğu bağı katılımcılarla paylaştı. Söyleşi, akademisyenler, öğrenciler ve sivil toplum temsilcilerinin yoğun katılımıyla gerçekleşti. Çevik, çalışmasının master teziyle başladığını, danışman yönlendirmeleriyle doktora düzeyine taşınarak ilçe ilçe saha görüşmeleri ve krokilerle zenginleştiğini belirtti.

Sokakların toplumsal ve mekânsal rolü

Prof. Dr. Sonay Çevik, Trabzon sokaklarını yalnızca fiziksel bağlantılar olarak görmediklerini; sokakların evlerin, bahçelerin ve komşuluk ilişkilerinin uzantısı olduğunu söyledi. Kentsel dönüşüm ve tasarımın yalnızca biçimsel değil, yerin ruhunu koruma ve geliştirme süreci olduğunu vurgulayan Çevik, sokakları düz, eğri ve merdivenli olmak üzere sınıflandırdıklarını; ayrıca kentte “L” tipi sokaklar gibi özgün morfolojilerin bulunduğunu anlattı. Bu sınıflandırmanın, topoğrafya ve tarihi dokunun sokak örgüsünü nasıl şekillendirdiğini ortaya koyduğunu belirtti.

Trabzon’a özgü öğeler ve korunması gereken değerler

Çevik, Trabzon’un karakterini oluşturan unsurlar olarak yeşil kullanımını, çeşmeleri, kapı önü oluşumlarını, çıkma ve cumbaları gösterdi. Malzeme, doku ve renk seçiminin sokak kimliğinde belirleyici olduğunu, meydancıklardaki hareketlilik ile komşuluk ilişkilerinin kentsel yaşamı desteklediğini söyledi. Topoğrafyanın yatay ve dikey sokakların oluşumuna etkisi ile denizin yönlendirici rolü, kentin navigasyonunu kolaylaştırdığını ifade etti. Söyleşide soru-cevap bölümünde katılımcıların kent belleği, korunması gereken yapılar ve yerel katılımın artırılmasına ilişkin soruları yanıtlandı; etkinlik sonrasında Prof. Dr. Çevik kitaplarını imzalayarak katılımcılara hediye etti.

Söyleşi, Trabzon sokaklarının korunması ve yaşatılmasına dair yerel aktörlerin rolünü, kentsel tasarım kararlarının sosyal etkilerini ve saha tabanlı çalışmanın önemini gündeme taşıdı. Önümüzdeki süreçte benzer çalışmaların yaygınlaştırılması ve yerel halkın kentsel planlama süreçlerine dahil edilmesi gerektiği vurgulandı.