Coğrafi veri izinleri yürürlüğe girdi: İzin almayanlara ağır ceza

ANKARA — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, coğrafi verilerin toplanması, üretilmesi, paylaşılması ve satışına ilişkin usul ve esasları belirleyen yeni Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliğini yayımladı. Yönetmelik yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi ve Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamındaki coğrafi verilerle ticari faaliyet yürütecek gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ile yabancı gerçek ve tüzel kişilerin Bakanlıktan izin almasını zorunlu kılıyor. Başvurular Bakanlığın elektronik altyapısı üzerinden yapılacak ve izinler 1 ila 5 yıl arasında düzenlenecek.

Kimler, hangi koşullarda izin alacak?

Yönetmeliğe göre izin başvurularında faaliyet konusu, çalışılacak bölge, ilgili coğrafi veri temaları ve izin süresi bildirilecek. Faaliyet alanı, veri konusu veya izin süresi değişirse yeniden başvuru zorunlu. Türk vatandaşı gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri ticari faaliyete başladıkları ilk yıl izin bedelinden muaf tutulacak. Kamu kurumları ve kamu tüzel kişileri, yürüttükleri coğrafi veri çalışmaları için ücretsiz izin alabilecek; ancak bu verilerin ticari amaçla kullanılması, satılması veya paylaşılması halinde izin bedeli yükümlülüğü doğacak. Elektrik ve doğal gaz dağıtım lisansına sahip şirketler ise lisans kapsamındaki faaliyetleri için kayıt yaptırmak koşuluyla izin ve ücret yükümlülüğünden muaf sayıldı.

İzin almayanlara uygulanan yaptırımlar

İzin almadan faaliyet yürüttüğü tespit edilenlere tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde başvuru yapmaları için süre verilecek. Bu süre içinde başvuru yapmayan Türk vatandaşları ve özel hukuk tüzel kişilerine, tespitin yapıldığı yıla ait bir yıllık en yüksek izin bedeli tutarında idari para cezası uygulanacak; yabancı gerçek ve tüzel kişiler için ceza iki katı olacak. İdari para cezası süre içinde ödenirse yüzde 25 indirim uygulanabilecek. Ceza verildiğinde izin alma zorunluluğu kalkmıyor; cezanın tahakkukundan itibaren 60 gün içinde izin başvurusu yapılmazsa sonraki ilk başvuruda izin bedeli iki katı uygulanacak.

Raporlama, paylaşım ve idari süreç

İzin sahipleri yürüttükleri çalışmalara ilişkin faaliyet raporlarını ve coğrafi verilere ilişkin meta veri kayıtlarını her 12 ayda bir Bakanlığın elektronik altyapısına sunacak. Afet ve acil durum yönetiminde kullanılmak üzere Bakanlığın talep etmesi halinde, çalışma kapsamında üretilen coğrafi veriler ilgili teknik standartlara uygun şekilde ve ücretsiz olarak paylaşılacak. Servisler aracılığıyla sunulamayacak veriler için Bakanlık alternatif teslim yöntemleri belirleyebilecek.

Denetim, askıya alma ve yürürlükteki belgeler

Başvuruda yanlış veya eksik bilgi verilmesi, sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi veya gerekli yeterliliklerin kaybedilmesi hâlinde izinler askıya alınabilecek; eksikliklerin 60 gün içinde giderilmemesi halinde izin iptal edilecek. Yeni yönetmelik ile 2021 tarihli önceki düzenlemeler yürürlükten kaldırıldı; önceki yönetmelikler kapsamında verilmiş izin ve lisans belgeleri ise kendi süreleri sonuna kadar geçerli olacak.

Son durum: Yönetmelik yayımlandı ve yürürlüğe girdi; ticari amaçlı coğrafi veri çalışması yürütecek tüm tarafların Bakanlığa başvurarak izin süreçlerini başlatması gerekiyor.