Erdoğan’dan Yemen açıklaması: Askeri destek mesajı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD merkezli Newsweek dergisinin sorularını yanıtlarken Yemen’deki gelişmeler ve Suudi Arabistan’ın güvenliği konusunda Türkiye’nin yaklaşımına ilişkin açıklamalarda bulundu. Erdoğan, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında verilecek desteğin saldırının niteliğine ve Riyad’ın ihtiyaçlarına göre belirleneceğini ifade etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, desteğin istihbarat, lojistik ve mühimmat desteğiyle sınırlı kalabileceğini, ancak tehdidin boyutuna göre daha ileri askeri desteğin de gündeme gelebileceğini söyledi. Bununla birlikte Erdoğan, Yemen veya başka bir bölgede meydana gelebilecek her gelişme için şimdiden otomatik bir askeri müdahale senaryosu oluşturmanın doğru olmayacağını vurguladı.

Mekke Anlaşması için “otomatik müdahale” vurgusu

Erdoğan, Newsweek’in Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın Yemen, Irak veya İran kaynaklı olası saldırılar karşısında Türkiye’nin Suudi Arabistan’a müdahalesini gerektirip gerektirmediğine ilişkin sorusunu yanıtladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, anlaşmanın İran, İsrail veya başka bir üçüncü ülkeye karşı kurulmuş bir ittifak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

Erdoğan’a göre anlaşma, tarafların güvenliğini güçlendirmeyi ve bölgesel istikrarı artırmayı amaçlıyor. Anlaşma kapsamında üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yönelik saldırı olarak değerlendirilebileceğini belirten Erdoğan, verilecek karşılığın ise saldırıya uğrayan ülkenin çağrısı ve ihtiyaçları doğrultusunda şekilleneceğini ifade etti.

Destek istihbarat ve lojistikten askeri yardıma uzanabilir

Erdoğan’ın açıklamasında dikkat çeken noktalardan biri, Türkiye’nin sağlayabileceği desteğin kapsamına ilişkin ifadeleri oldu.

Cumhurbaşkanı, Suudi Arabistan’ın ihtiyaçlarının istihbarat, lojistik veya mühimmat desteği şeklinde olabileceğini söyledi. Bunun yanında tehdidin seviyesine göre daha ileri askeri desteğin de gündeme gelebileceğini belirtti.

Ancak bu ifadeler, Türkiye’nin Yemen’e doğrudan asker göndereceği yönünde kesinleşmiş bir karar anlamına gelmiyor. Erdoğan aynı açıklamada, Irak, Yemen veya başka bir yerde meydana gelebilecek her olay için bugünden otomatik bir askeri senaryo oluşturmanın doğru olmayacağını açıkça ifade etti.

Türkiye’nin yaklaşımı nasıl şekilleniyor?

Açıklamalar, Türkiye’nin Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında Suudi Arabistan’ın savunma kapasitesine destek vermeye açık olduğunu, ancak desteğin kapsamının olayın niteliğine göre belirleneceğini ortaya koyuyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da daha önce Suudi Arabistan’ın Yemen’den gelen saldırılar nedeniyle ortaya çıkabilecek bazı askeri ihtiyaçlarının Türkiye ve Pakistan tarafından anlaşma çerçevesinde değerlendirilebileceğini açıklamıştı. Fidan, özellikle teknik askeri ihtiyaçlar konusunda destek verilebileceğini belirtmişti.

Öte yandan Reuters’ın 19 Eylül tarihli haberinde, Türkiye’nin Suudi Arabistan’a teknik askeri ihtiyaçlar konusunda destek vermeye hazır olduğu aktarılmıştı. Bu açıklamalar, Ankara’nın öncelikli olarak savunma kapasitesinin güçlendirilmesi, teknik destek ve koordinasyon seçeneklerini değerlendirdiğine işaret ediyor.

Yemen’deki gelişmeler yakından izleniyor

Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları bölgesel güvenlik açısından yeni bir gerilim alanı oluştururken, Kızıldeniz ve Bab el-Mendeb hattındaki güvenlik de uluslararası ticaret açısından önem taşıyor.

Türkiye ise açıklamalarında bölgedeki çatışmaların büyümesinin önlenmesi ve diplomatik girişimlerin sürdürülmesi gerektiğini vurguluyor. 22 Eylül’de Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır dışişleri bakanları tarafından yapılan ortak açıklamada da Riyad’ın uluslararası hukuk çerçevesindeki meşru müdafaa hakkına vurgu yapılmış ve bölgesel gerilimlerin diyalog yoluyla azaltılması çağrısı yapılmıştı.

Şu aşamada Erdoğan’ın açıklaması, Türkiye’nin Yemen’e doğrudan askeri müdahale kararı aldığı anlamına gelmiyor. Açıklamada askeri desteğin ihtimal dahilinde olduğu, ancak bunun tehdidin boyutu, Suudi Arabistan’ın talebi ve ilgili siyasi-askeri mekanizmaların değerlendirmesine bağlı olacağı ifade ediliyor.