İzmir’in 5 Bin Yıllık Sırrı: Yassıtepe’de Tarih Gün Yüzüne Çıkıyor

İzmir’in Bornova ilçesindeki Yassıtepe Höyüğü’nde sürdürülen arkeolojik kazılar, kentin geçmişinin yaklaşık 5 bin yıl öncesine uzanan önemli bir bölümünü gün yüzüne çıkarıyor. Yeşilova Höyüğü’nün hemen yanında bulunan alanda yapılan çalışmalar, Erken Tunç Çağı’nda yalnızca küçük bir yerleşim değil, surlarla çevrili, üretim ve depolama alanları bulunan planlı bir kent düzeninin kurulduğunu gösteriyor. Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, Yassıtepe’yi Troya’nın en erken dönemleriyle çağdaş olması nedeniyle “İzmir’in bir Troya’sı” olarak tanımlıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ege Üniversitesi adına yürütülen kazılara İzmir Büyükşehir Belediyesi de destek veriyor. 

5 BİN YIL ÖNCE PLANLI BİR KENT VARDI

Yassıtepe’deki bulgular, yaklaşık 5 bin yıl önce Bornova Ovası’nda belirli bir plan doğrultusunda gelişen bir kent yaşamına işaret ediyor.

Kazı alanında tapınaklar, depolar, üretim alanları ve işliklerin bulunduğu, yerleşimin ise surlarla çevrelendiği belirtiliyor. Bu yapı, bölgedeki toplumun yalnızca tarımsal faaliyetlerle sınırlı bir yaşam sürmediğini; üretim, depolama ve ticaretin de kent ekonomisinde önemli bir yer tuttuğunu ortaya koyuyor. 

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Yassıtepe Höyüğü’ne ilişkin bilgilerinde de yerleşimin Bronz Çağı’nda bronz kullanan, savunma duvarlarıyla korunan yapılardan oluştuğu ve İzmir’in yaklaşık 5 bin yıl önceki ticari hayatının önemli alanlarından biri olduğu belirtiliyor. 

ÜZÜM, ZEYTİN VE BRONZ ÜRETİMİ

Kazılar, Yassıtepe’deki ekonomik yaşamın ayrıntılarını da ortaya çıkarıyor.

Alanda bulunan büyük depolama kapları, tarımsal ürünlerin saklandığını gösterirken, üzüm çekirdekleri, kurutulmuş üzüm ve pekmez kalıntıları yaklaşık 5 bin yıl önce üzümün farklı biçimlerde işlendiğine ilişkin bulgular sunuyor.

2026 kazılarında ayrıca yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlenen zeytin çekirdekleri bulundu. Böylece üzüm, incir ve zeytin gibi bugün Ege ekonomisi ve kültürüyle özdeşleşen ürünlere ilişkin arkeolojik izler aynı tarihsel tabloda buluştu. 

Kazı çalışmalarında bronz işleme ve çanak çömlek üretimine ilişkin bulguların yanı sıra ticaret bağlantılarına işaret eden materyaller de ortaya çıkarılıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yassıtepe’nin İç Batı Anadolu ile Ege kültürleri arasında bağlantı sağlayan bir yerleşim olduğunu belirtiyor. 

“İZMİR’İN TROYA’SI” İFADESİ NEREDEN GELİYOR?

Yassıtepe’nin “İzmir’in Troya’sı” olarak anılmasının temelinde, yerleşimin Troya’nın erken dönemleriyle çağdaş olması ve gelişmiş bir kent düzenine sahip olduğunun ortaya konulması bulunuyor.

Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, Yassıtepe’deki yapının tapınak, depo, üretim ve işlik alanlarıyla birlikte planlı bir kent görünümü taşıdığını belirterek bu benzetmeyi kullanıyor. Dolayısıyla “İzmir’in Troya’sı” ifadesi, Yassıtepe’nin Troya Antik Kenti olduğu anlamına gelmiyor; arkeolojik dönem ve kentleşme özellikleri üzerinden yapılan bir tanımlamayı ifade ediyor. 

İZMİR’İN TARİHİ 8 BİN 500 YIL ÖNCESİNE UZANIYOR

Yassıtepe kazıları İzmir’in yaklaşık 5 bin yıllık kentleşme ve ticaret geçmişine ışık tutarken, hemen yakınındaki Yeşilova Höyüğü kentin çok daha eski yerleşim tarihini ortaya koyuyor.

Yeşilova’da sürdürülen kazılarda İzmir’de yaklaşık 8 bin 500 yıl önce yaşayan toplulukların gündelik hayatına ilişkin bulgulara ulaşıldı. 2026 kazılarında insanların beslenme biçimleri, ortak kullanım alanları, ev düzenleri ve sosyal yaşamlarına ilişkin yeni veriler elde edildi. 

Bu iki arkeolojik alan birlikte değerlendirildiğinde, Bornova Ovası’nın İzmir’in yerleşim tarihinin farklı dönemlerini takip etmeye olanak sağlayan önemli merkezlerden biri olduğu görülüyor